ქინძი
Coriandrum sativum
სხვა სახელები: Coriander, ქინძი (kindzi); ქინძის თესლი; ცერეცო; კამა, Coriander / cilantro, ქინძი, Coriander / Cilantro
საჭმელი მცენარეფოტოს ავტორი: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen
ეს მცენარე სერიოზულ საფრთხეს შეიცავს. ყველა ინფორმაცია მხოლოდ საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა.
უსაფრთხოების ინფორმაცია
ტოქსიკურობა: კულინარიულად უსაფრთხო. ტექსტი თავად აფრთხილებს, რომ დიდ დოზებს შეუძლია გამოიწვიოს ტვინის იშემია და დეპრესია (ცნს-ის დათრგუნვა) — ანიშნეთ ჭარბ დოზას. | დაბალი (კულინარიული). | დაბალი კულინარიული რაოდენობით. (გენეტიკური ვარიაცია ზოგისთვის ქინძს საპნის გემოს აძლევს — ეს ტოქსიკურობა არ არის.)
უკუჩვენებები: დიდი დოზები. | მნიშვნელოვანი არცერთი საკვები რაოდენობით; იშვიათი ალერგია. | საკვები დოზებით კარგად დადგენილი არცერთი; იშვიათი ალერგია.
ურთიერთქმედებები: დოკუმენტირებული არცერთი. | თეორიული მსუბუქი ჰიპოგლიკემიური/ჰიპოტენზიური დანამატური ეფექტი მაღალი მიღებისას. (უსაფრთხოების ფილტრი.) | თეორიული დანამატური გლუკოზის/არტერიული წნევის შემცირება მაღალი მიღებისას.
ორსულობა და ძუძუთი კვება: არ აღნიშნულა (კულინარიული).
მტკიცებულების დონე
დადასტურებულია ლაბორატორიული ან ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით; ადამიანებზე ჯერ არ არის დამოწმებული.
მომზადება
ეს მცენარე სერიოზულ საფრთხეს შეიცავს. ყველა ინფორმაცია მხოლოდ საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა.
edible raw (leaf) or cooked · ფოთოლი
გამოყენებული ნაწილი: leaf
ტრადიციული გამოყენება: კულინარიული მწვანილი; ხალხური ქარგამდენი/საჭმლის მომნელებელი(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
spice (whole/ground) · თესლი
გამოყენებული ნაწილი: seed
ტრადიციული გამოყენება: კულინარიული სანელებელი(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
სავარაუდო მექანიზმი: linalool
crushed seed in water / herb poultice · seed/herb
გამოყენებული ნაწილი: seed/herb
ტრადიციული გამოყენება: სისხლის შემაჩერებელი — სისხლიანი შარდი და ცხვირიდან სისხლდენა (თესლი ჩაჭედილი ნესტოებში); ქარი/კოლიკა, თვალის ტკივილი(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
დოზის შენიშვნა (მხოლოდ აღწერითი): ტექსტი აფრთხილებს, რომ დიდი დოზები იწვევს ტვინის იშემიას და დეპრესიას (ცნს-ის დათრგუნვა)
მხოლოდ საცნობარო — არ არის დოზის მითითება
seed powder · თესლი
გამოყენებული ნაწილი: seed
ტრადიციული გამოყენება: უძილობა(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
დოზის შენიშვნა (მხოლოდ აღწერითი): 3-4 g, დღეში 3-4-ჯერ
მხოლოდ საცნობარო — არ არის დოზის მითითება
seed tincture (spirit) · თესლი
გამოყენებული ნაწილი: seed
ტრადიციული გამოყენება: ცუდი გუნება-განწყობა, რომელიც ლიბიდოზე მოქმედებს(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
seed/leaf in cooking · seed/leaf
გამოყენებული ნაწილი: seed/leaf
ტრადიციული გამოყენება: საჭმლის მონელება, კოლიკა; კამა-ცერეცოს ჯგუფი დამამშვიდებლად და ლაქტაციისთვის(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
მოხარშული · ფესვი
გამოყენებული ნაწილი: root
ტრადიციული გამოყენება: ტაილანდური სამზარეულო(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
დაკავშირებული მდგომარეობები
ვარგისიანობა საჭმელად
საჭმელი ნაწილები: ფოთოლი და თესლი, კულინარიული. | ფოთლები (ნედლი, ქართული მთავარი მწვანილი) და თესლი (სანელებელი). | ფოთოლი ნედლი/მოხარშული, თესლი სანელებლად, ფესვი.
ტოქსიკური მსგავსი მცენარის გაფრთხილება
ქოლგოსანთა (Umbellifer) ოჯახი ველურში შეიცავს მომაკვდინებელ მსგავს მცენარეებს (ლენცოფა Conium, ცრუ ოхрахуши) — მაგრამ კულტივირებული ქინძი სუნით გამოირჩევა. | ქინძი/კამა მიეკუთვნება Apiaceae-ს, ოჯახს, რომელიც შეიცავს მომაკვდინებლად შხამიან მსგავს მცენარეებს (ლენცოფა Conium, წყლის ლენცოფა Cicuta, ცრუ ოхрахуши Aethusa) — შეაგროვეთ/გამოიყენეთ მხოლოდ კულტივირებული ქინძი და კამა; არასოდეს ჩაანაცვლოთ ველური ქოლგოსნებით ექსპერტის იდენტიფიკაციის გარეშე. | Apiaceae: ქინძის ფოთლები წააგავს ბრტყელფოთლიან ოхрахуши-ს და, უფრო საშიშად, ახალგაზრდა შხამიან ლენცოფას (Conium) და ცრუ ოхрахуши-ს (Aethusa) — დაადასტურეთ ქინძის დამახასიათებელი სუნი და იისფერ-დაწინწკლული ღეროს არარსებობა ნებისმიერი სტაფილოს ოჯახის მცენარის შეგროვებამდე.
კვებითი ინფორმაცია
ფოთლები გვაწვდის vitamin K, A, C; თესლი გვაწვდის მინერალებსა და არომატულ ზეთებს. | ფოთოლი: vitamin K, vitamin A, vitamin C, ანტიოქსიდანტები; თესლი: ბოჭკო, manganese, ეთერზეთი (linalool). ფუნქციური კულინარიული მწვანილი/სანელებელი.
სამკურნალო ტრადიციები
წყაროები (5)
- Keti 2018, "მედეადან დღემდე" (folk)
- MK (commentary §ქინძი)
- KH lexicon (Coriandrum sativum)
- USDA FoodData Central (coriander leaf; coriander seed)
- Apiaceae-misidentification literature