ბაია/თავშავა; ჯიქა (jika, savory/thyme-type herbs)
Thymus serpyllum(?)
სხვა სახელები: Wild thyme, чабрец / богородская трава (chabrets / bogorodskaya trava), Wild thyme (creeping thyme)
საჭმელი მცენარეუსაფრთხოების ინფორმაცია
უსაფრთხოების ინფორმაცია
ტოქსიკურობა: დაბალი როგორც საკვები/ჩაი; კონცენტრირებული წიწმატურას ეთერზეთი (thymol/carvacrol) მაღიზიანებელია კანის/ლორწოვანისთვის, არ არის განუზავებელი შინაგანი გამოყენებისთვის. | მსუბუქი როგორც ჩაი/კულინარიული მცენარე. კონცენტრირებული წიწმატურას ეთერზეთი (thymol/carvacrol) კანის/ლორწოვანის მაღიზიანებელია — არ მიიღება სუფთა სახით; thymol-ის სიჭარბემ შეიძლება გააღიზიანოს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი.
უკუჩვენებები: ეთერზეთი არ არის ორსულობისთვის/მცირეწლოვანი ბავშვებისთვის შინაგანად; წიწმატურას-ზეთთან სიფრთხილე რეფლუქსის მქონეებში; thymol-ის ალერგია. | სიფრთხილე ორსულობისას სამკურნალო/კონცენტრირებული დოზებით (კულინარიული/ჩაის რაოდენობები ზოგადად უსაფრთხოდ ითვლება). Lamiaceae ალერგია. მოერიდეთ ეთერზეთს მცირეწლოვან ბავშვებში/ასთმატიკოსებში (სასუნთქი გზების გაღიზიანება).
ურთიერთქმედებები: ძლიერი ექსტრაქტები თეორიულად დანამატია ანტიკოაგულანტებთან და ჰიპოტენზიულებთან; მინიმალური კულინარიული რაოდენობებისთვის. | თეორიული: thymol-ით მდიდარ პრეპარატებს შეიძლება ჰქონდეთ დანამატი ანტიაგრეგანტული/ანტიკოაგულანტური ეფექტი; დანამატი სხვა ამოსახველებლებთან. შეზღუდული საიმედო მონაცემები.
ორსულობა და ძუძუთი კვება: ეთერზეთი არ არის ორსულობისთვის შინაგანად. | სიფრთხილე სამკურნალო/კონცენტრირებული დოზებით; კულინარიული/ჩაის რაოდენობები ზოგადად უსაფრთხოდ ითვლება (კონკრეტული ზიანი ციტირებულ წყაროში დადასტურებული არ არის).
მტკიცებულების დონე
დადასტურებულია ლაბორატორიული ან ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით; ადამიანებზე ჯერ არ არის დამოწმებული.
მომზადება
ნაყენი (ჩაი) · leaf/top
გამოყენებული ნაწილი: leaf/top
ტრადიციული გამოყენება: ხალხური ხველის/გაციების და საჭმლის მომნელებელი ჩაი (კარმინაცის, ნახველგამდენი; სავლები ყელის ტკივილისთვის)
სავარაუდო მექანიზმი: thymol/carvacrol antimicrobial and expectorant
cooked (seasoning) · leaf/top
გამოყენებული ნაწილი: leaf/top
ტრადიციული გამოყენება: არომატული კულინარიული მწვანილი(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
სიროფი · მიწისზედა ნაწილები
გამოყენებული ნაწილი: aerial parts
ტრადიციული გამოყენება: ხველის პრეპარატი
ნაყენი (ჩაი) · aerial flowering parts
გამოყენებული ნაწილი: aerial flowering parts
ტრადიციული გამოყენება: ნახველგამდენი ხველის/ბრონქიტის, ყელის ტკივილის, საჭმლის მონელების აშლილობისთვის; დამამშვიდებელი/არომატული ჩაი
სავარაუდო მექანიზმი: Thymol and carvacrol — antimicrobial and bronchial-spasmolytic/secretolytic (preclinical)
დოზის შენიშვნა (მხოლოდ აღწერითი): EMA-ს ტრადიციული გამოყენების სტატუსი Thymi herba / Serpylli herba-სთვის გაცივებასთან დაკავშირებული ხველის დროს ნახველის გამოყოფის ხელშემწყობად
დაკავშირებული მდგომარეობები
ვარგისიანობა საჭმელად
საჭმელი ნაწილები: ფოთლები/ყვავილოვანი წვეროები როგორც სანელებელი და ჩაი | ფოთლები/ყვავილოვანი წვეროები როგორც კულინარიული მცენარე (ჩვეულებრივ წიწმატურაზე უფრო რბილი) და როგორც ჩაი, ნედლი ან მოხარშული.
ტოქსიკური მსგავსი მცენარის გაფრთხილება
დაბალი არომატული ხალიჩისებრი მცენარეები შეიძლება აგვერიოს არაარომატულ მსგავსებში; გამოყენებამდე დაადასტურეთ ცნობილი Thymus-ის ძლიერი წიწმატურას არომატი. | დაადასტურეთ ნამდვილი Thymus არომატული ბაგისებრთა ოჯახის სუნით და ცოცავი ხალიჩისებრი ზრდით; არ აგვეროთ არაარომატულ დაბალ ხალიჩისებრ Lamiaceae-ში ან წიწმატურასფოთლიან ნიადაგსაფარებში. ბაღის წიწმატურა (T. vulgaris) ახლო, უსაფრთხო ნათესავია.
კვებითი ინფორმაცია
არომატული მცენარე; უმნიშვნელო კვებითი როლი (გარკვეული რკინა, მანგანუმი, vitamin C ახალ ფოთოლში). | მცირე კულინარიული რაოდენობები; ანტიოქსიდანტები (thymol, carvacrol, rosmarinic acid), კვალის ვიტამინები/მინერალები — ძირითადად არომატული/გემოს მიმცემი.
სამკურნალო ტრადიციები
წყაროები (3)
- Bussmann et al., A comparative ethnobotany ... Republic of Georgia, J Ethnobiol Ethnomed 2016;12:43
- Thymus serpyllum — Wikipedia, 2026
- Serpylli herba — EMA herbal medicine (Thymus serpyllum L., herba), EMA/HMPC (URL re-verify before publication)