კუნელი (k'uneli); შავი/წითელი კუნელი; ცირცელი
Crataegus(?)
სხვა სახელები: Hawthorn, კუნელი (k'uneli)
საჭმელი მცენარეფოტოს ავტორი: Nadiatalent (Wikimedia Commons)
უსაფრთხოების ინფორმაცია
უსაფრთხოების ინფორმაცია
ტოქსიკურობა: დაბალი. | დაბალი ნაყოფისთვის/ყვავილისთვის; თესლი (Rosaceae-ს ბევრი კურკის მსგავსად) შეიცავს ციანოგენურ ნაერთებს — ნუ დაამსხვრევთ/მიირთმევთ თესლს.
უკუჩვენებები: გულის სერიოზული დაავადება ექიმის მეთვალყურეობას მოითხოვს — ანგინის/არითმიის თვითმკურნალობა ხალხური ნაყენით საშიშია (ნამდვილი გულის შეტევა გადაუდებელი მდგომარეობაა). | გულის პაციენტებმა გულის დაავადება არ უნდა იმკურნალონ კუნელით სამედიცინო მკურნალობის ნაცვლად; ორსულობა სამკურნალო დოზებისთვის დადგენილი არ არის.
ურთიერთქმედებები: შესაძლოა გააძლიეროს digoxin, ანტიჰიპერტენზიულები, ნიტრატები და ბეტა-ბლოკერები — კლინიკურად მნიშვნელოვანი; გააკონტროლეთ. (უსაფრთხოების ფილტრი.) | მნიშვნელოვანი: შესაძლოა გააძლიეროს გულის გლიკოზიდები (digoxin), ანტიჰიპერტენზიულები, ბეტა-ბლოკერები, ნიტრატები და PDE5 ინჰიბიტორები — დანამატური კარდიოვასკულური/ჰიპოტენზიური ეფექტები; საჭიროა სამედიცინო ზედამხედველობა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება: არ აღნიშნულა. | სამკურნალო დოზებისთვის დადგენილი არ არის.
მტკიცებულების დონე
დადასტურებულია ადამიანებზე კლინიკური კვლევებით.
მომზადება
fruit eaten · ნაყოფი
გამოყენებული ნაწილი: fruit
ტრადიციული გამოყენება: ანემია (ცირცელის ნაყოფი)(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
infusion/decoction · flower/fruit
გამოყენებული ნაწილი: flower/fruit
ტრადიციული გამოყენება: ხალხური 'გულის' ტონიკი — გული და სისხლის მიმოქცევა, დამამშვიდებელი/ძილისთვის, არტერიული წნევა(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
edible-cooked/syrup · ნაყოფი
გამოყენებული ნაწილი: fruit
ტრადიციული გამოყენება: კუნელის ნაყოფი იჭმევა, საკონსერვო/ფურცელი(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
standardized extract (WS 1442) · leaf-and-flower
გამოყენებული ნაწილი: leaf-and-flower
ტრადიციული გამოყენება: ქრონიკული გულის უკმარისობა NYHA I-II (დასავლური კვლევები/მეტა-ანალიზები)
ნაყენი (ჩაი) · flower/fruit
გამოყენებული ნაწილი: flower/fruit
flower/fruit tincture (drops) · flower/fruit
გამოყენებული ნაწილი: flower/fruit
ტრადიციული გამოყენება: გულის ტონიკი — სტენოკარდია/angina, გულის იშემიური დაავადება, არითმია, გულისცემის შეგრძნება, მაღალი წნევა, უძილობა(ხალხური და ისტორიული წყაროები კლინიკური კვლევებით დადასტურებული არ არის.)
სავარაუდო მექანიზმი: flavonoids
დოზის შენიშვნა (მხოლოდ აღწერითი): 10 წვეთი ყოველ 15-20 წუთში, შემდეგ დღეში 3-ჯერ (სტენოკარდია)
დაკავშირებული მდგომარეობები
ვარგისიანობა საჭმელად
საჭმელი ნაწილები: მომწიფებული კუნელის ნაყოფი (ფქვილისებრი, იჭმევა ახალი/გადამუშავებული); კურკა გადაყრილი. | ნაყოფის რბილობი მოხარშული (ავარიდოთ/გავწუროთ თესლი); ყვავილები/ფოთლები ჩაისთვის
ტოქსიკური მსგავსი მცენარის გაფრთხილება
დარწმუნდით, რომ ნაყოფი Crataegus-ისაა (კუნელის ნაყოფი, ერთი/რამდენიმე მაგარი კურკა, ეკლიანი ბუჩქი) და არ აგერიოთ სხვა წითელ ბუჩქოვან კენკრებში. | წითელი კუნელის ნაყოფი დამახასიათებელია (ეკლიანი ბუჩქი, ერთკურკიანი ან რამდენიმეკურკიანი ნაყოფი, ნაკვთიანი ფოთლები), მაგრამ დაადასტურეთ სახეობა და არასოდეს დაამსხვრიოთ/გადაყლაპოთ კურკები; ავარიდოთ უცნობ წითელ ბუჩქოვან კენკრებს.
კვებითი ინფორმაცია
ნაყოფი გვაწვდის ფლავონოიდებს, vitamin C, პექტინს. | პოლიფენოლები (ოლიგომერული procyanidins, ფლავონოიდები), vitamin C, პექტინი ნაყოფში.
სამკურნალო ტრადიციები
წყაროები (3)
- Keti 2018, "მედეადან დღემდე" (folk)
- Bussmann et al., A comparative ethnobotany ... Republic of Georgia, J Ethnobiol Ethnomed 2016;12:43
- Bussmann et al., Unity in diversity — food plants of Sakartvelo, 2021